Otake – Nguyên tắc 13: Đừng atari theo phản xạ
(Don't atari automatically — sách trang 104–111, PDF trang 56–59)
Ghi chú học cá nhân, không chia sẻ. Phần giải thích là lời của mình, không phải bản dịch. Đọc nguyên văn trong PDF. Bấm số Dia để xem hình.
1. Ý chính
Atari giống như chiếu tướng trong cờ vua: trông mạnh, nhưng không phải lúc nào cũng tốt. Atari không suy nghĩ thường giúp đối phương: họ nối hoặc kéo ra đúng chỗ họ muốn, còn mình bị lộ điểm cắt hoặc phải đi hậu thủ. Trước khi atari, hỏi: "Sau khi đối phương đáp, ai lời hơn?" Thường nước kéo dài hoặc lùi đơn giản mạnh hơn atari.
an atari played unthinkingly is often a bad move. It may even benefit the opponent more than yourself.
Otake, PDF tr. 562. Đề bài: Trắng cắt D14. Nếu đáp thì Đen đi thế nào?
Đen có thể bỏ đi chỗ khác (tenuki). Nếu đáp trực tiếp thì Đen buộc phải thí một quân. Câu hỏi: atari hay không?
3. Atari nào cũng kém (Dia. –)
- Dia. : không lời gì. Đen atari E14, Trắng kéo D13. Đen còn điểm yếu ở a (E15), quân tam giác C14 yếu hẳn đi.
- Dia. : dễ bị đánh. Atari phía kia (D13), Trắng kéo E14. Đen phải nối C13, rồi Trắng kẹp D10 đánh cả nhóm.
- Dia. : kéo dài đơn giản. Đen C13, không atari. Đen chủ động thí quân tam giác D15.
- Dia. : không có điểm yếu. Trắng có lẽ kéo E14. Đen mở C10 làm yên nhóm. Không atari thì không để lại điểm yếu trong hình mình.
4. Giữ thế công: lùi chứ đừng atari (Dia. –)
- Dia. : Hình hay gặp trong ván chấp. Trắng áp R10 rồi cắt chéo Q9 để làm yên quân tam giác R12 nhanh. Về lý thì Đen đang tấn công, nhưng chỉ giữ được thế công nếu đáp đúng.
- Dia. : xấu cho Đen. Đen atari Q8, Trắng kéo P9 làm yếu hẳn quân tam giác Q10. Đen còn điểm cắt ở dưới.
- Dia. : Trắng hài lòng. Đen atari R11. Trắng S10, Đen phải nối Q11, phải đi thêm Q12, và Trắng R8 làm yên nhóm. Atari đầu tiên là sai.
- Dia. : không giúp Trắng. Lùi R8 là nước mạnh nhất: làm mình mạnh mà không làm đối phương mạnh. Đó là bí quyết đánh nhau.
It strengthens one's own position without helping the opponent to strengthen his: that's the knack of fighting.
Otake, PDF tr. 585. Atari xong rồi sao? (Dia. –)
- Dia. : Đen atari N3 thì không sai. Vấn đề là sau khi Trắng nối O2, Đen làm gì?
- Dia. : hậu thủ. Đen atari tiếp N5, Trắng M4, Đen phải nối O5 và mất lượt.
- Dia. : tiên thủ. Đen chỉ cần kéo dài O5. Trắng phải giữ M4, Đen được đi chỗ khác. Atari ở Dia. chỉ giúp Trắng đi nước họ vốn muốn đi.
6. Giữ atari để dành (Dia. –)
- Dia. : cám dỗ. Trắng atari P4 rất hấp dẫn, nhưng Đen nối Q3 thì góc Đen chắc lại.
- Dia. : ý đồ của Trắng. Trắng chỉ nối O2, để dành atari. Sau này Trắng còn nhắm vào góc.
- Dia. : aji ở góc. Trắng có đòn R3 → S5. Đen khó giết được, nên mất hết đất góc.
Aji (味) là "dư vị", tức khả năng còn tiềm ẩn trong thế cờ. Atari sớm là tự xóa aji của mình.
7. AI hiện đại nói gì? (KataGo b18, luật Nhật, komi 6.5)
"Đen dẫn" càng cao càng tốt cho Đen, càng thấp càng tốt cho Trắng.
| Thế | Nước | Đen dẫn | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Đề bài (Đen) | tenuki O16 (AI chọn) | −1.4 | sách cũng nói bỏ đi được |
| C13 (kéo dài, sách) | −1.9 | ✔ tốt nhất trong các nước đáp | |
| D13 (atari, Dia. ) | −2.2 | kém 0.3 | |
| E14 (atari, Dia. ) | −4.3 | kém 2.4 | |
| Dia. (Đen) | R8 (lùi, sách) | 29.5 | ✔ AI chọn đúng nước này |
| R11 (atari, Dia. ) | 27.6 | kém 1.9 | |
| Q8 (atari, Dia. ) | 24.5 | kém 5.0 | |
| Dia. (Đen) | O5 (kéo dài, sách) | −9.8 | ✔ AI chọn đúng nước này |
| N5 (atari, Dia. ) | −11.2 | kém 1.4 | |
| Dia. (Trắng) | P4 (atari) | 0.7 | AI chọn ✘ |
| O2 (nối, để dành, sách) | 1.6 | kém 0.9 |
⇒ AI đồng ý ở 3/4 thế, có lúc phạt rất nặng (atari Q8 mất 5 điểm). Riêng Dia. , AI thấy atari P4 tốt hơn khoảng 1 điểm. AI hiện đại hay chốt lợi ngay thay vì để dành aji.
8. Gắn với lỗi của mình
- Ở trình 10k, atari là nước "cảm giác mạnh" mà mình hay đi theo phản xạ. Sau khi đi, mình thường phải nối hoặc lo điểm cắt, còn đối phương được hình đẹp.
- Thói quen mới trước mỗi atari, hỏi ba câu:
- Đối phương sẽ nối/kéo ra đâu? Chỗ đó có lợi cho họ không?
- Sau đó mình có điểm cắt nào không?
- Mình còn tiên thủ không?
- Nếu không chắc thì kéo dài hoặc lùi (Dia. , , ) thường an toàn hơn.
9. Tự kiểm tra
1. Đề bài: vì sao kéo dài C13 tốt hơn atari E14?
Atari E14 thì Trắng kéo D13, Đen còn điểm yếu E15 và quân C14 yếu đi (Dia. ). C13 chủ động thí D15, hình Đen không có điểm yếu (Dia. –). KataGo: E14 kém 2.4 điểm.2. Dia. : Đen nên đáp nước cắt chéo Q9 thế nào?
Lùi R8 (Dia. ): làm mình mạnh mà không giúp Trắng mạnh. KataGo cũng chọn R8. Atari Q8 kém 5 điểm.3. Dia. –: sau khi Trắng nối O2, vì sao O5 hơn N5?
N5 là atari, nhưng sau đó Đen phải nối O5 và mất tiên thủ (Dia. ). Kéo dài O5 ngay thì Trắng phải giữ, Đen còn tiên thủ (Dia. ).Bài tiếp: Nguyên tắc 14: Tấn công bằng cách cướp gốc (PDF trang 60).