Otake – Nguyên tắc 12: Ponnuki đáng giá 30 điểm
(The ponnuki is worth 30 points — sách trang 96–103, PDF trang 52–55)
Ghi chú học cá nhân, không chia sẻ. Phần giải thích là lời của mình, không phải bản dịch. Đọc nguyên văn trong PDF. Bấm số Dia để xem hình.
1. Ý chính
Ponnuki (ポン抜き) là hình bốn quân bao quanh một điểm trống, sau khi ăn một quân ở giữa. Đây là hình lý tưởng: không có điểm yếu, tỏa sức mạnh ra rất xa. "30 điểm" là cách nói phóng đại để nhấn mạnh rằng giá trị thật của nó lớn hơn nhiều so với vẻ ngoài. Quy tắc an toàn: có cơ hội làm ponnuki thì gần như luôn làm. Gần như không bao giờ để đối phương làm ponnuki.
you should nearly always jump at a chance to make a ponnuki; at the same time, you should almost never give one to the opponent.
Otake, PDF tr. 522. Đề bài: Đen đi
3. Đừng cho đối phương ponnuki (Dia. –)
- Dia. : sức mạnh của ponnuki. Đen D7, C7 bắt quân Trắng trông đơn giản. Nhưng Trắng E9 ăn quân D9 thành ponnuki, và sức mạnh tỏa ra cả một vùng rộng. Trao đổi này rất lợi cho Trắng.
- Dia. : thang. Đen kéo dài E9 để không cho Trắng ponnuki. Trắng B8 thì Đen C10, D11 bắt bằng thang. Đen mất quân tam giác C8, nhưng lời hơn nhiều.
4. Thí quân mà cho đối phương ponnuki (Dia. –)
Thế quen từ nguyên tắc 8: Trắng xâm nhập Q12.
- Dia. : Đen P12 định thí quân để nối. Nhưng Trắng O12 ăn được, thành ponnuki, quá mạnh.
- Dia. : Chỉ cần Trắng thêm O15, thế Trắng ở trên mạnh tới mức Đen không lại gần được.
- Dia. : Đen làm ngược lại: áp dưới R12 để xây tường ngoài (3 đến 7). Nhưng Trắng ăn R12 thành ponnuki, sống dễ dàng.
- Dia. : Trắng còn nối được hết các quân ở cạnh (R10, R8). Xâm nhập mà thoát dễ thế này là Đen đã chơi sai. Cách đúng là nhảy O10, như ở nguyên tắc 8.
5. Ponnuki tiên thủ (Dia. –)
- Dia. : Đen hài lòng. Trắng S16 rồi R12 để ổn định quân R14. R12 hơi hẹp nhưng đành vậy.
- Dia. : quá dễ cho Trắng. Có người áp S17. Đừng tin nước đó. Trắng ăn thành ponnuki tiên thủ rồi sống dễ trong góc.
- Dia. : định thức chuẩn. So với Dia. : ở đây Trắng kết thúc hậu thủ, còn ở Dia. Trắng được tiên thủ. Đó là lý do Dia. có lợi cho Trắng.
6. Đừng tham bắt quân mà cho ponnuki (Dia. –)
- Dia. : "cứu với!" Trắng S11 cố cứu ba quân tam giác đang bám vào thế mạnh của Đen. Đen đừng tham bắt quá, dễ đi sai.
- Dia. : thành công? Đen thí S10 để bắt ba quân, và "thành công" (đến 7). Nhưng Trắng có ponnuki hình đẹp.
- Dia. : thế rất dày. Trắng đi tiếp Q10, O3. Ponnuki làm Trắng rất mạnh, còn quân Đen tam giác Q4 thành yếu. Ba quân Trắng bị bắt vốn đã yếu, mất cũng chẳng bao nhiêu.
- Dia. : khôn hơn. Quay lại đầu: Đen chỉ cần bình thản R9. Trắng chưa sống, mỗi nước cố sống lại giúp Đen dày thêm bên ngoài.
7. Ăn quân cắt (Dia. –)
- Dia. : Hình định thức quen (đã gặp ở trên).
- Dia. : ăn quân cắt. Đen cắt O18 thì Trắng ăn ngay (N18, O19). Đen được góc, Trắng có hình chắc.
As the proverb advises, capture the cutting stone.
Otake, PDF tr. 55- Dia. : Đen cắt Q18 thì Trắng lại ăn quân cắt. Kết quả ngược lại: Trắng được góc, Đen được ngoài. Trắng sống hiệu quả.
- Dia. : nặng. Trắng nối O18 là xấu. Ba quân Trắng nặng, không có hình mắt.
8. AI hiện đại nói gì? (KataGo b18, luật Nhật, komi 6.5)
"Đen dẫn" càng cao càng tốt cho Đen.
| Thế | Nước | Đen dẫn | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Đề bài | E9 (kéo dài, sách) | −0.4 | ✔ AI chọn đúng nước này |
| D7 (cho Trắng ponnuki, Dia. ) | −5.7 | kém 5.3 | |
| Dia. | O10 (nhảy, nguyên tắc 8) | 26.6 | ✔ |
| P12 (thí, cho ponnuki) | 23.8 | kém 2.8 | |
| R12 (áp dưới, cho ponnuki) | 21.4 | kém 5.2 | |
| Dia. – | R17 (sách) | 12.4 | ✔ |
| S17 (áp, cho ponnuki tiên thủ) | 8.2 | kém 4.2 | |
| Dia. | R9 (bình thản, sách) | 13.0 | ✔ |
| S10 (tham bắt, Dia. ) | 9.3 | kém 3.7 |
⇒ AI đồng ý hoàn toàn, và mức phạt nặng nhất trong cả sách tính đến giờ: cho đối phương ponnuki mất 3–5 điểm mỗi lần.
9. Gắn với lỗi của mình
- Người mới hay nghĩ "ăn được quân là lời". Nguyên tắc 12 nhắc: ăn kiểu gì quan trọng hơn ăn bao nhiêu. Ăn mà để đối phương có ponnuki thì lỗ.
- Trước mỗi nước atari hoặc bắt quân, hỏi: "Sau nước này, đối phương có ăn lại thành ponnuki được không?"
- Đối phương cắt thì nhớ cách ngôn: ăn quân cắt (Dia. –). Đừng nối nặng nề (Dia. ).
10. Tự kiểm tra
1. Đề bài: vì sao Đen E9 tốt hơn D7?
D7 để Trắng ăn D9 thành ponnuki (Dia. ), sức mạnh của Trắng lan ra cả vùng. E9 không cho ponnuki, lại bắt được quân bằng thang (Dia. ). KataGo: D7 kém 5.3 điểm.2. Dia. : vì sao áp S17 lại là nước kém?
Trắng ăn thành ponnuki và còn được tiên thủ, sống dễ trong góc. Định thức chuẩn (Dia. ) Trắng phải hậu thủ. KataGo: kém 4.2 điểm.3. Đối phương cắt vào hình mình thì nên làm gì?
Thường là ăn quân cắt (Dia. –). Nối nặng nề thì nhóm thành quân nặng, không có mắt (Dia. ).Bài tiếp: Nguyên tắc 13: Đừng atari theo phản xạ (PDF trang 56).