Otake – Nguyên tắc 9: Đừng để đối phương gạt đầu quân mình
(Don't permit a hane at the head of your stones — sách trang 70–77, PDF trang 39–42)
Ghi chú học cá nhân, không chia sẻ. Phần giải thích là lời của mình, không phải bản dịch. Đọc nguyên văn trong PDF. Bấm số Dia để xem hình.
1. Ý chính
"Đầu" của một hàng quân là điểm ngay phía trước, theo hướng hàng quân đang vươn ra. Bị đối phương gạt (ハネ) vào đầu thì hàng quân bị chặn, mất hết khả năng phát triển. Khi đối phương đẩy theo hàng quân của mình thì phải kéo dài (伸び) ra trước, kể cả khi phải bỏ quân yếu ở chỗ khác. Ngược lại, thấy đầu hai quân của đối phương thì gạt ngay.
don't let the opponent hane at the head of your stones.
Otake, PDF tr. 40'hane at the head of two stones without hesitation'
Otake, PDF tr. 412. Đề bài: Trắng vừa đẩy P13. Đen đi bên trái hay bên phải?
- Hai quân Đen N17–N15 bên trái trông yếu.
- Hai quân Đen Q14–Q13 bên phải đang bị Trắng đẩy song song (P15, P14, P13).
3. Bị gạt đầu là mất tất cả (Dia. –)
- Dia. : Đen chạy hai quân bên trái (N13). Trắng gạt Q12 vào đầu quân tam giác Q13. Hàng quân Đen hết đường phát triển xuống.
- Dia. : Đen gạt lại R12 thì Trắng gạt ngược R11. Đến 4, Đen bị nhốt trong góc, hình lại còn khuyết. Thiệt hại không đếm hết được.
4. Kéo dài, bằng mọi giá (Dia. –)
- Dia. : Bất kể thế nào, Trắng đẩy P13 thì Đen kéo dài Q12. Kể cả khi phải bỏ hai quân bên trái.
- Dia. : Thật ra hai quân trái không dễ bị bắt. Trắng tấn công M16, N13 thì Đen vẫn thoát được (M14).
- Dia. : Trắng đẩy tiếp P12 thì Đen lại kéo dài Q11. Hai quân trái càng yếu, nhưng vẫn phải đi. Đổi lại, Đen được đất lớn ở cạnh phải.
- Dia. : Nếu Đen bỏ Q11 để chạy L15 thì Trắng gạt Q11, R10. Mất phát triển, giống Dia. .
5. Đừng tự tạo ra hai quân để bị gạt đầu (Dia. –)
- Dia. : lỗi của người mới. Đen áp R9 vào quân Trắng. Sau R10, Q9 thì Trắng gạt P9 vào đầu hai quân Đen. Đúng câu cách ngôn ở trên, nhưng từ phía Trắng.
- Dia. : lùi một đường. R8 mới đúng. Lao vào đánh sát đối phương khi không cần thì chỉ hại mình.
Recklessly challenging the opponent to contact fights may harm your own side.
Otake, PDF tr. 41- Dia. : Hình góc hay gặp. Trắng đẩy S14 thì Đen phải kéo dài R13.
- Dia. : Đen bỏ không kéo thì Trắng gạt R13, Q12. Liên lạc với quân tam giác Q10 bị đe dọa.
- Dia. : thảm họa. Đen cố R12, P12 thì Trắng có đôi atari (Q14). Một bức tường của moyo Đen sụp.
6. Cách đáp nước áp ngoài (Dia. –)
Trắng ở Q3, Đen áp ngoài P3. Trắng đáp thế nào? - Dia. : thô. Trắng đẩy Q4, Đen P4. Quân tam giác Q5 của Đen thành ra gạt đầu hai quân Trắng. Trắng tự đưa đầu cho Đen gạt. - Dia. : Trắng gạt tiếp R5 càng giúp Đen (R6). Rất tệ cho Trắng. - Dia. : đúng. Trắng gạt dưới P2. Đen P4, Trắng O3. Phần sau tra sách định thức.
- Dia. : đập đầu vào tường. Trắng S9, Đen kéo dài R10. Nhưng phía trước là tường Trắng R11, không phát triển được gì. Còn phải giữ điểm cắt a (P9), nên Trắng được mở R6 rất đẹp.
- Dia. : đúng. Đen nối Q9, tránh hình xấu. Trắng phải nối R10, nên Đen được chặn R6.
Bài học từ Dia. : kéo dài chỉ có ý nghĩa khi phía trước còn chỗ phát triển. Phía trước là tường đối phương thì kéo dài là "đập đầu vào tường".
7. AI hiện đại nói gì? (KataGo b18, luật Nhật, komi 6.5)
"Đen dẫn" càng cao càng tốt cho Đen.
| Thế | Nước | Đen dẫn | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Đề bài | Q12 (kéo dài, sách) | 0.2 | ✔ AI chọn đúng nước này |
| N13 (chạy bên trái, Dia. ) | −1.0 | kém 1.2 | |
| Dia. – | R8 (lùi một đường, sách) | 13.1 | ✔ |
| R9 (áp, Dia. ) | 12.8 | kém 0.3 | |
| Dia. | R13 (kéo dài) | 22.9 | ✔ AI chọn |
| R12 | 21.5 | kém 1.4 | |
| bỏ đi chỗ khác (D16) | 20.4 | kém 2.5 | |
| Dia. – | Q9 (nối, sách) | 1.2 | ✔ |
| R10 (đập đầu vào tường) | 0.3 | kém 0.9 |
⇒ AI đồng ý ở cả bốn thế. Đây là nguyên tắc AI xác nhận rõ nhất cho đến giờ: bị gạt đầu thì mất 1–2.5 điểm ngay.
8. Gắn với lỗi của mình
- Ván 91105859, nước 16–24 mình bò hàng thấp, và Đen liên tục ở trên đầu quân mình. Nguyên tắc 9 và 10 là hai mặt của cùng một lỗi:
- Nguyên tắc 10: đừng đẩy theo đuôi đối phương.
- Nguyên tắc 9: khi bị đẩy song song thì kéo dài trước, đừng để bị gạt đầu.
- Thói quen mới khi có hai hàng quân song song: "Đầu của hàng quân mình ở đâu? Đối phương có gạt được không?" Nếu có thì kéo dài ngay, trừ khi phía trước là tường đối phương (Dia. ).
- Khi tấn công: thấy đầu hai quân của đối phương thì gạt ngay.
9. Tự kiểm tra
1. Đề bài: vì sao Q12 quan trọng hơn cứu hai quân N17–N15?
Không kéo dài thì Trắng gạt Q12, hàng quân Q14–Q13 bị nhốt, mất hết phát triển ở cạnh phải (Dia. –). Hai quân trái thật ra cũng không dễ bị bắt (Dia. ). KataGo: chạy N13 kém Q12 1.2 điểm.2. Dia. : vì sao áp R9 là lỗi?
Sau R10, Q9, Đen có hai quân thành hàng và Trắng gạt P9 vào đầu. Lùi một đường (R8) thì không tạo ra điểm yếu đó.3. Dia. : kéo dài R10 sao lại sai, trái với nguyên tắc?
Phía trước R10 là tường Trắng R11, kéo dài không phát triển được gì ("đập đầu vào tường"), lại để lại điểm cắt. Nối Q9 (Dia. ) tốt hơn. KataGo đồng ý (kém 0.9 điểm).Bài tiếp: Nguyên tắc 10: Đẩy từ phía sau thì không bao giờ đuổi kịp (đã làm).