Otake – Nguyên tắc 7: Xây moyo hình hộp
(Build box-like moyos — sách trang 52–61, PDF trang 30–34)
Ghi chú học cá nhân, không chia sẻ. Phần giải thích là lời của mình, không phải bản dịch. Đọc nguyên văn trong PDF. Bấm số Dia để xem hình.
1. Ý chính
Góc → cạnh chưa phải là hết. Mở dọc cạnh chỉ cho đất "phẳng" (2 chiều). Muốn vùng lớn thì phải vươn ra trung tâm để thành "hộp" (3 chiều). Nước chắc nhưng thấp, như bò hàng 3 hay đè để bắt quân, là tự giới hạn đất của mình. Dám chơi to.
Extensions along the side secure flat territories; expanding into the centre makes them three-dimensional.
Otake, PDF tr. 302. Đề bài: Trắng mở R8 làm quân Đen R10 yếu đi. Đen giữ thế nào?
3. Nhảy ra trung tâm thành hình hộp (Dia. –)
- Dia. : hình hộp. Đen nhảy P10 về phía trung tâm. Nước này vừa giữ R10 trước quân R8, vừa cho cả thế Đen còn nhiều chỗ phát triển.
- Dia. : Nếu Đen được thêm M17 thì có moyo lớn từ góc, dọc hai cạnh, vào tới trung tâm.
- Dia. : Kể cả khi Trắng chiếm N17 (quân tam giác) trước, Đen áp N16 vẫn xây được moyo. Quân P10 có tương lai như vậy.
- Dia. : không có chí. Q13 chắc nhưng quá phẳng. Đen tự giới hạn đất của mình, như thể nói "tôi chỉ cần chừng này".
Black is limiting his territory by his own hands.
Otake, PDF tr. 31- Dia. : Không gia cố thì Trắng xâm nhập R12, cuộc đánh không chắc lợi cho Đen.
- Dia. : Có P10 thì đủ. Trắng vẫn vào R12 được, nhưng Đen bao bằng P12, rất khó cho Trắng. Đen không có điểm yếu.
4. Nhảy ra trung tâm cũng là cách giữ và đe dọa (Dia. –)
- Dia. : Đổi vai. Quân Trắng R10 cách thế đóng góc (Q5–Q3) xa nên hơi bất an. Muốn giữ thì Trắng nhảy P10, đồng thời mở lại khả năng xâm nhập a (R14). Đen P12 cũng là nước tốt.
- Dia. : Đen đã có moyo cạnh phải. Cách tốt nhất để làm nó mạnh là nhảy P10, tạo thế ở trung tâm, làm moyo phình ra.
5. Mở rộng tầm (Dia. –)
- Dia. : rụt rè. Đen mở R13, Trắng mở R8. Cả hai không hiểu moyo 3 chiều. Đen tiếp tục ở a thì chậm chạp.
- Dia. : tầm lớn. Đen mở luôn R10. Trắng xâm nhập a (R8) thì Đen có b (P10) đáp, nên không có gì phải lo.
6. Bắt quân cho có chí lớn (Dia. –)
- Dia. : Hình quen thuộc (hay gặp trong ván chấp). Đen đi tiếp thế nào? Người có cảm giác 3 chiều sẽ đi khác người không có.
- Dia. : muốn yên thân. Nhiều người đè Q13 để bắt chắc quân R14. Nước này không có gì 3 chiều, lại tự giới hạn đất như Dia. .
- Dia. –: Trắng lấy hình đẹp ở ngoài (P16, O15, N15) không phí quân nào, rồi sớm muộn sẽ đi S16, S17 buộc Đen nối R15. Đen bắt được R14, nhưng nhìn khách quan thì đất Đen không lớn, xét cục bộ thì Trắng lời.
- Dia. : chơi lớn. Nhảy N15. Chưa bắt chắc R14, nhưng Trắng muốn kéo ra thì cứ để. Quân chạy ra sẽ là gánh nặng cho Trắng.
- Dia. : Trắng không chạy thì Đen nhảy P10. Bắt quân ở tầm lớn như vậy hơn hẳn Dia. .
Black's play here shows true ambition.
Otake, PDF tr. 347. AI hiện đại nói gì? (KataGo b18, luật Nhật, komi 6.5)
"Đen dẫn" càng cao càng tốt cho Đen.
| Thế | Nước | Đen dẫn | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Đề bài | P10 (hình hộp, sách) | −0.6 | ✔ tốt nhất trong các nước giữ |
| M17 (Dia. ) | −0.6 | ngang P10 | |
| Q11 | −0.9 | ||
| Q13 (phẳng, sách: không có chí) | −1.1 | kém 0.5 ✔ | |
| Dia. – | R10 (tầm lớn, sách) | −0.6 | ✔ |
| R11 | −0.7 | ||
| R13 (rụt rè, sách) | −1.2 | kém 0.6 ✔ | |
| Dia. – | Q13 (đè, sách: thiếu chí) | 10.9 | AI chọn ✘ |
| P13 | 10.5 | ||
| N15 (nhảy lớn, sách) | 10.4 | kém 0.5 |
Đọc kết quả: - Đề bài và Dia. –: AI đồng ý. Nhảy ra trung tâm (P10) và mở rộng (R10) tốt hơn nước phẳng, rụt rè khoảng 0.5–0.6 điểm. - Dia. –: AI lại thích đè Q13 hơn nhảy N15 (0.5 điểm). AI hiện đại coi trọng việc bắt chắc quân và đất chắc. Còn nước tốt nhất của AI ở đây là N16, một nước khác hẳn cả hai, chênh hơn 1 điểm. Bài học "đừng tự thu nhỏ vùng mình" vẫn đúng, nhưng "chơi lớn" không phải lúc nào cũng thắng điểm.
8. Gắn với lỗi của mình
- Ván 91105859, mình đánh 6 nước trung tâm mất 18.5 điểm, mà AI không chọn nước trung tâm nào trong khai cuộc. Vậy nguyên tắc 7 không có nghĩa là "đánh vào giữa bàn". Nó nghĩa là: khi đã có góc + cạnh, hãy nhảy ra một bước về phía trung tâm để vùng thành hình hộp (P10 ở đề bài).
- Thứ tự vẫn là góc → cạnh → (nhảy ra) trung tâm. Đừng nhảy vào trung tâm khi chưa có gì ở góc và cạnh phía sau.
- Khi muốn giữ vùng: so sánh nước phẳng (hàng 3, đè sát) với nước nhảy ra (hàng 4–5). Nếu nước nhảy cũng giữ được thì chọn nó.
9. Tự kiểm tra
1. Đề bài: vì sao P10 tốt hơn Q13?
Cả hai đều giữ R10 trước quân R8. Nhưng P10 hướng ra trung tâm, tạo hình hộp, vùng còn phát triển được (Dia. –). Q13 phẳng, tự giới hạn đất (Dia. ). KataGo: Q13 kém 0.5 điểm.2. Dia. : Đen mở R10 có sợ bị xâm nhập ở R8 không?
Không. Trắng xâm nhập a (R8) thì Đen đáp b (P10), bao từ phía trên. Mở rộng mà có sẵn đối sách thì không phải lo (giống nguyên tắc 4).3. Nguyên tắc 7 có nghĩa là nên đánh nhiều nước trung tâm không?
Không. Nó nghĩa là khi đã có góc và cạnh, hãy nhảy ra một bước về phía trung tâm để vùng thành hình hộp. Nhảy vào trung tâm khi chưa có gì phía sau là lỗi của mình ở ván 91105859.Bài tiếp: Nguyên tắc 8: Nội chiến phí sức (PDF trang 35).