Otake – Nguyên tắc 5: Quân 5-4 nhắm tới thế bên ngoài
(The 5-4 stone aims at outside influence — sách trang 36–43, PDF trang 22–25)
Ghi chú học cá nhân, không chia sẻ. Phần giải thích là lời của mình, không phải bản dịch. Đọc nguyên văn trong PDF. Bấm số Dia để xem hình.
1. Ý chính
Mỗi điểm góc có tính cách riêng. Điểm 5-4 (高目, cao mục) và 3-5 (目外し, mục ngoại) thiên rõ về thế (厚み) bên ngoài. Đánh những điểm này thì kế hoạch phải nhất quán: ép đối phương vào góc để lấy thế, rồi dùng thế đó để mở rộng và tấn công. Đừng vừa xây thế xong lại đánh như người muốn đất.
It aims at outside influence.
Otake, PDF tr. 22The value of outside influence is hard for low-ranked players to grasp.
Otake, PDF tr. 22Câu thứ hai nói về đúng trình của mình. Thế không đếm được ngay thành điểm, nên người mới hay coi nhẹ nó. Giá trị của thế chỉ hiện ra khi biết dùng nó để tấn công.
2. Đề bài: Đen đi, dùng quân 5-4 ở góc dưới-phải
Đen có quân 5-4 ở Q5, Trắng chui xuống dưới ở Q3. Nhiệm vụ: dùng Q5 để có thế.
3. Ép Trắng vào góc (Dia. –)
- Phi O4 (Dia. ) là nước tiếp chuẩn của quân 5-4. Quân Trắng Q3 thấy cô đơn, phải tự sống trong góc. Mỗi nước Trắng sống là một nước Đen có thêm thế.
- Dia. : Trắng sống bằng R5, R4. Đen nối chéo Q7 có thế hướng ra trung tâm. Trắng được khoảng 10 điểm góc, nên xét cục bộ thì hai bên ngang nhau. Lời lỗ phụ thuộc vào việc Đen dùng thế ra sao.
- Dùng thế (Dia. –): Trắng áp sát Q16 ở R14 thì Đen kẹp sát R12, quân kẹp nằm ngay trong vùng thế. Trắng chui 3-3, Đen chặn từ phía trên rồi nhốt Trắng ở góc (O16, N16). Cả cạnh phải thành vùng thế khổng lồ. Thế xây ở Dia. đã được dùng đúng cách.
- Dia. : Trắng đổi cách, áp O3. Đen vẫn có thế bằng N4, M4.
4. Quân 5-4 không chỉ để lấy thế (Dia. )
Đen cũng có thể áp R3 để lập gốc ở cạnh phải. Quân 5-4 linh hoạt, nhưng phải chọn một hướng rồi theo nó.
5. Các định thức khác cho thế (Dia. –)
- Dia. –: Trắng R5 thì Đen đẩy xuống Q4, P3. Trắng lấy góc và cạnh phải (R3, R7), Đen có thế hướng ra trung tâm và sang trái.
- Dia. –: Áp ngoài ở P3 là một định thức khác. Đen thí một quân (Q2) rồi bắt quân O3 bằng thang. Ăn được ở a (O4) là Đen có thế rất mạnh. Nhớ kiểm tra thang trước khi chọn đường này.
6. Quân 3-5 và nước mở cần thiết (Dia. –)
Quân 3-5 (R5) cũng hợp với thế. Trắng ở tiểu mục Q3, Đen ép P4, O4, đến 4 là hình cố định.
| Dia | Nước | Ý |
|---|---|---|
| 12 | Đen mở R10 | Cần thiết: cạnh phải quá rộng, thế Đen còn lỏng |
| 13 | Đen bỏ, Trắng chiếm R11 trước | Đen chỉ mở được ba khoảng R9, quá hẹp để dùng thế. Trắng còn chỗ mở R14, Đen không tấn công được |
| 14 | Đen tấn công từ trên (R13) | Không khá hơn: Trắng mở R8, thế Đen bên dưới không dùng được. Không cẩn thận thì Đen thành bên bị đánh |
7. Chiến lược nhất quán (Dia. –)
- Dia. : Từ quân 5-3 (C15), Đen ép E16, F16 lấy thế, rồi C9 vừa là nước mở vừa kẹp quân Trắng C5. Xây thế xong thì dùng thế để tấn công đúng hướng.
- Dia. : Cao tay hơn: kẹp ngay C9, để dành nước ép a (E16) cho sau. Ván cờ mở hơn, còn nhiều biến.
He is following a consistent strategy.
Otake, PDF tr. 258. AI hiện đại nói gì? (KataGo b18, luật Nhật, komi 6.5)
"Đen dẫn" càng cao càng tốt cho Đen.
| Thế | Nước | Đen dẫn | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Đề bài | R3 (áp lập gốc, Dia. ) | −0.4 | AI chọn |
| P3 (áp ngoài, Dia. ) | −0.5 | ||
| O4 (phi, nước chuẩn của sách) | −0.8 | kém 0.4 | |
| R4 | −1.3 | kém 0.9 | |
| Dia. | R12 | 11.7 | AI thích mở rộng hơn |
| R11 | 11.2 | ||
| R10 (sách) | 11.1 | kém 0.6 | |
| R9 (quá hẹp, Dia. ) | 10.8 | kém nhất | |
| Dia. | E16 (ép trước, sách) | −0.1 | AI chọn ✔ |
| C8 | −0.2 | ||
| C9 (kẹp ngay, Dia. ) | −0.4 | kém 0.3 |
Đọc kết quả: - Đề bài: mọi kế hoạch (phi O4, áp R3, áp ngoài P3) chênh ≤ 0.4 điểm. AI hiện đại hơi thích lập gốc ở góc hơn xây thế, nhưng không đáng kể. - Dia. : AI đồng ý "phải mở, và đừng mở quá hẹp" (R9 kém nhất). Nhưng AI còn muốn mở rộng hơn sách (R12). Thế càng mạnh thì càng nên mở xa. - Dia. : AI đồng ý ép E16 trước rồi mới kẹp.
9. Gắn với lỗi của mình
- Mình hay không biết dùng thế: có tường rồi lại đi vây đất sát tường, hoặc để đối phương mở chặn trước (giống Dia. ).
- Có thế thì tự hỏi: "Thế này hướng về đâu? Quân địch yếu nào nằm trong tầm của nó?" Kẹp hoặc mở theo hướng đó (Dia. , ).
- Có thế ở cạnh rộng thì mở chiếm cạnh trước khi đối phương chen vào (Dia. –).
10. Tự kiểm tra
1. Vì sao Dia. (Trắng lấy ~10 điểm góc) không phải là Đen lỗ?
Đen được thế hướng ra trung tâm. Kết quả cục bộ ngang nhau, lời hay lỗ tùy Đen dùng thế ra sao (Dia. –: kẹp sát rồi nhốt Trắng ở góc, cả cạnh phải thành vùng Đen).2. Dia. –: Đen không mở R10 thì chuyện gì xảy ra?
Trắng chiếm R11. Đen chỉ còn mở ba khoảng R9, quá hẹp nên thế bị lãng phí. Trắng vẫn còn chỗ mở R14 nên Đen không tấn công được. KataGo cũng chấm R9 kém nhất.3. "Chiến lược nhất quán" ở Dia. là gì?
Ép lấy thế (E16, F16), rồi dùng thế đó để mở kiêm kẹp C9, tấn công quân Trắng C5. Mỗi nước đều phục vụ cùng một mục đích.Bài tiếp: Nguyên tắc 6: Hàng 4 để phát triển, hàng 3 để hoàn thiện (PDF trang 26).