Otake – Nguyên tắc 4: Có sẵn kế hoạch đối phó xâm nhập
(Have a counterplan to deal with invasions — sách trang 26–35, PDF trang 17–21)
Ghi chú học cá nhân, không chia sẻ. Phần giải thích là lời của mình, không phải bản dịch. Đọc nguyên văn trong PDF. Bấm số Dia để xem hình.
1. Ý chính
Mở rộng càng xa thì càng hiệu quả, nhưng càng dễ bị xâm nhập (打ち込み). Trước khi mở xa, phải biết trước: nếu đối phương nhảy vào giữa thì mình đáp thế nào? Có đáp án thì cứ mở xa. Không có thì mở ngắn lại.
Wide extensions are more efficient, but they are also easier to invade, so you have to have your countermeasures ready.
Otake, PDF tr. 172. Đề bài: Đen vừa đánh 1. Trắng mở lên cạnh phải bao xa?
- Quân Trắng R10 đứng một mình. Đen R7 vừa áp xuống từ dưới, phía trên lại có thế đóng góc Đen (P17 + R16).
- Trắng cần mở lên để lấy gốc (根拠). Hai khoảng (R13), hay ba khoảng (R14)?
3. Mở hai khoảng là gốc cơ bản (Dia. –)
- Dia. : nước mở cơ bản R13. Khi chỉ cần cứu một quân yếu (chưa cần mở rộng thế), mở hai khoảng là chuẩn. Hai quân R10–R13 không bị cắt rời, có chút đất, nhóm ổn.
- Dia. : tham. Mở R14 (ba khoảng) để được thêm đất thì giữa hai quân có khe hở. Đen nhảy vào R12 ngay.
- Dia. : bị chia đôi. Trắng phản công bằng P14, nhưng Đen tách nhóm Trắng làm hai (Q11, P11). Trên có thế Đen, dưới có R7, nên Trắng đánh rất khó.
- Dia. : không nối được. Trắng thử nối bằng Q12, nhưng Đen chặn đến 8. Quân tam giác R10 bị cắt đứt, đây là thất bại lớn.
When you want to reinforce a weak stone, the two-space extension is the standard move.
Otake, PDF tr. 184. Mở ba khoảng: lên hàng 4 thì có kế hoạch đối phó (Dia. –)
Thế khác. Trắng R6 áp sát góc Đen Q3, Đen R4 đỡ. Trắng mở lên.
- Dia. : Mở hai khoảng R9 là thường thức. Mở thấp ba khoảng ở a (R10) thì dễ bị xâm nhập, không yên.
- Dia. : hàng 3 và hàng 4. Không phải là không được mở ba khoảng. Thay vì a (thấp), hãy mở cao ở Q10 (hàng 4). Ít điểm yếu hơn và có thể hiệu quả hơn.
- Dia. : phản đòn. Đen vẫn xâm nhập R8 vào giữa. Nhưng lần này Trắng có nước áp Q8 nên không dễ bị chia đôi. Đó là ưu điểm của nước mở cao.
- Dia. : vẫn giữ được liên lạc. Đen trườn Q7 thì Trắng cắt R7. Đen phải nối R9, Trắng chặn trên ở P9 để giữ liên lạc với quân tam giác Q10. Đến 8, Trắng bắt quân Q7 bằng lưới (ゲタ) và cả nhóm yên. Mở thấp thì không làm được thế này.
That's the advantage of the high extension
Otake, PDF tr. 19- Dia. : thế hay gặp. Đen áp sát R6, Trắng nhảy O4, Đen mở cao Q10. Lý do: cân đối với quân điểm sao Q16 phía trên (cũng ở hàng 4).
- Dia. : Mở thấp R10 không phải nước dở, nhưng Trắng xâm nhập a (R8) thì khó đối phó. Thêm một lý do để chọn Dia. .
5. Khi nào mở thấp vẫn đúng, và khi nào nên củng cố (Dia. –)
- Dia. : mở thấp là đúng. Ba quân tam giác (Q6, R6, Q5) đã có chút sức mạnh. Mở thấp R10 để nhóm ổn định, không cần lo điểm yếu a (R8). Đi b (R9) thì chắc hơn, nhưng quá chật, kém hiệu quả.
- Dia. : phản đòn của Trắng. Đen xâm nhập R8 thì Trắng áp Q8. Nếu Đen a, Trắng b, Đen c, Trắng d thì Trắng xây được thế rất đẹp, Đen lời ít.
- Dia. : xâm nhập thành công. Nếu Đen đã có quân tam giác R12 phía trên thì xâm nhập R8 thành nước mạnh. Đen nối ra ngoài (3 đến 7) và phá hết đất Trắng. Dù vậy, quân Trắng vẫn liền một khối nên không thiệt hại nặng.
- Dia. : củng cố. Khi nào xâm nhập ở Dia. trở thành nước lớn thì Trắng nhảy P10 để giữ. Đen a (R8) thì Trắng b (Q9). Nhưng nước này không bắt buộc, vì Dia. Trắng vẫn chấp nhận được.
6. Có kế hoạch thì mở xa cũng được (Dia. –)
- Dia. : mở quá xa? Trắng R5 mở bốn khoảng tới R10. Ba khoảng còn bị xâm nhập, bốn khoảng chẳng phải càng dễ? Không: có kế hoạch đối phó thì mở rộng hơn cũng không sao.
- Dia. : còn chỗ mở. Đen xâm nhập R8 thì Trắng nhảy O5 ép Đen giữ góc (N3), rồi Trắng mở hai khoảng R13 từ R10. Chỉ cần lấy được gốc ở đây thì Trắng không sợ cuộc xâm nhập.
if you have worked out your counter, there's nothing wrong with making the wider extension.
Otake, PDF tr. 21- Dia. : chắc hơn. Mở tới a (R10) còn an toàn thì mở ba khoảng R9 càng chắc. Đen xâm nhập R7 thì Trắng đổi P5 lấy O4, rồi Q8 khóa quân Đen lại.
- Dia. : quá chắc. Quân tam giác R5 mạnh hơn vẻ ngoài: Trắng a thì Đen phải b, Trắng c thì Đen phải d. Vì vậy nó đủ sức mở xa. Mở R8 thì quá chắc, phí, và Đen mới là bên được mở rộng (R10).
White 1 is too solid.
Otake, PDF tr. 217. AI hiện đại nói gì? (KataGo b18, luật Nhật, komi 6.5)
Đề bài (Trắng đi). "Đen dẫn" càng thấp càng tốt cho Trắng.
| Nước Trắng | Kiểu | Đen dẫn | Kém nước tốt nhất |
|---|---|---|---|
| R15 (AI chọn: áp vào thế đóng góc Đen) | – | 0.1 | 0 |
| R13 | mở hai khoảng (sách) | 0.4 | 0.3 |
| R12 | mở một khoảng | 0.6 | 0.5 |
| Q13 / Q14 | mở cao | 0.8 | 0.7 |
| R14 | mở ba khoảng thấp (sách: tham) | 1.0 | 0.9 |
⇒ AI đồng ý với sách: trong các nước mở, R13 tốt nhất, R14 kém nhất.
Dia. (Đen đi): mở cao Q10, thấp R10, Q9, R9 đều ngang nhau (−0.6 đến −0.7). Sách thích Q10 vì cân đối và vì Dia. khó đối phó xâm nhập. AI coi chênh lệch này không đáng kể.
Dia. – (Trắng R5, Trắng đi): R10 (bốn khoảng) 13.2, R9 (ba khoảng) 13.3, R8 (hai khoảng) 13.3, Q9 13.0 đều ngang nhau (chênh ≤ 0.3). AI xác nhận lời sách: có kế hoạch thì mở xa không lỗ.
8. Gắn với checklist và lỗi của mình
- Ván 91105859, nhóm L9–K9 của mình bị bỏ rơi trong vùng địch rồi chết. Nguyên tắc 4 nói theo chiều ngược lại: mỗi lần mở, hãy hỏi "nếu bị xâm nhập vào giữa thì mình đáp thế nào?"
- Bước "nhóm mình yếu": quân đứng một mình cạnh thế địch (như R10 ở đề bài) thì mở hai khoảng lấy gốc trước, đừng tham.
- Khi mình là bên xâm nhập: xem đối phương có nước áp (như Q8 ở Dia. ) không. Có thì vào sẽ khó.
9. Tự kiểm tra
1. Đề bài: vì sao R13 tốt hơn R14?
Quân R10 yếu, xung quanh toàn quân Đen. R14 để hở ba khoảng, Đen nhảy vào R12 chia đôi (Dia. –). R13 không bị cắt nên lấy được gốc. KataGo cũng chấm R14 kém R13 khoảng 0.6 điểm.2. Mở ba khoảng thì nên cao hay thấp? Vì sao?
Cao (hàng 4). Nếu bị xâm nhập vào giữa, quân cao có nước áp (Q8) để giữ liên lạc và bắt quân xâm nhập (Dia. –). Quân thấp thì dễ bị chia đôi.3. Dia. : Trắng mở bốn khoảng có quá xa không?
Không, vì Trắng đã có kế hoạch: Đen xâm nhập thì Trắng ép Đen giữ góc rồi mở hai khoảng lên trên để có gốc (Dia. ). AI cũng thấy các khoảng mở 2–4 ngang nhau.4. Dia. : vì sao mở hai khoảng R8 lại bị chê?
Quân R5 đã mạnh, vì các nước a/c của Trắng đều buộc Đen phải đáp. Mở ngắn là quá chắc, lãng phí, và nhường Đen nước mở rộng R10.Bài tiếp theo thứ tự: Nguyên tắc 5: Quân 5-4 nhắm tới thế bên ngoài (PDF trang 22).