Otake – Nguyên tắc 3: Tìm nước kẹp đúng
(Find the right pincer — sách trang 18–25, PDF trang 13–16)
Ghi chú học cá nhân, không chia sẻ. Phần giải thích là lời của mình, không phải bản dịch. Đọc nguyên văn trong PDF. Bấm số Dia để xem hình.
1. Ý chính
Kẹp (挟み) là nước tấn công: đứng cách quân địch 1–3 khoảng. Xa hơn (4 khoảng) thì không còn áp lực, chỉ là nước mở. Kẹp tốt nhất là kẹp vừa tấn công vừa làm nước mở từ vùng mạnh của mình. Độ xa của nước kẹp phải hợp với sức mạnh hậu thuẫn phía sau.
The aim of a pincer is to attack the opponent, so in practice only moves from one to three spaces away qualify as pincers.
Otake, PDF tr. 132. Đề bài: Trắng đi, chỉ xét góc dưới-trái
- Trắng có thế đóng góc D17 + D15 ở trên và quân D3 ở dưới. Đen vừa áp sát D3 bằng C5.
- Đen có ba quân điểm sao ở cạnh phải (Q16, Q10, Q4).
- Câu hỏi: Trắng kẹp C5 ở đâu?
3. Sáu kiểu kẹp và nước "vừa kẹp vừa mở" (Dia. –)
| Khoảng cách tới C5 | Thấp (hàng 3) | Cao (hàng 4) |
|---|---|---|
| Một khoảng (sát nhất, gắt nhất) | e (C7) | f (D7) |
| Hai khoảng | c (C8) | d (D8) |
| Ba khoảng (thong thả nhất) | a (C9) | b (D9) |
Đừng quên thế đóng góc D17–D15 của Trắng ở phía trên.
- Dia. : vừa kẹp vừa mở. Trắng 1 (C9) hoặc a (D9) đồng thời là nước mở từ thế đóng góc phía trên, nên đây là nước phục vụ mục đích Trắng tốt nhất. Kẹp ở b (C7) thì cách vùng trên hơi xa, không còn là nước mở nữa. Nhưng Otake nói rõ b không phải nước kém.
- Dia. : chỉ là nước mở. Trắng C10 cách C5 bốn khoảng. Dễ thành đất, nhưng Đen vẫn đủ chỗ mở C8 lấy gốc. Không còn là tấn công.
- Dia. : kẹp ba khoảng làm Đen khó chịu. Đen mở C7 thì Trắng C4 phá gốc, rồi Trắng F4 tấn công tiếp. Kẹp đạt mục đích.
Focussing on attack rather than on making an extension will be more interesting.
Otake, PDF tr. 144. Chọn định thức cho hợp hoàn cảnh (Dia. –)
Một thế khác. Ở góc trên-trái, Trắng áp sát D15, Đen bám C15 rồi kéo C16. Ở góc dưới vẫn có Đen C5 áp sát Trắng D3.
- Dia. : không phải nước kẹp. Trắng nối D14 (1). Đen chiếm F17 (2), Trắng mở C10 (3) là định thức. Nhưng C10 không kẹp được C5, vì Đen thản nhiên mở C8 (4). Xét toàn bàn thì Trắng chưa ổn.
- Dia. : mở thêm một đường. Muốn vừa mở vừa kẹp thì Trắng mở xa hơn một đường, tới C9. Nhưng C9 rộng hơn định thức, nên hơi mỏng.
- Dia. : định thức đúng. Trắng nối chéo D13 (1) thay cho D14. Hình chắc hơn và vươn xa hơn, nên sau đó C9 (3) vừa là định thức vừa là nước kẹp.
You have to take the trouble to choose the right joseki for the circumstances.
Otake, PDF tr. 15Bài học: định thức không phải thuộc lòng một đường. Chọn nhánh định thức nào cho hợp với quân ở góc bên cạnh.
5. Kẹp gần hay kẹp xa? (Dia. –)
Góc trên-phải: Đen R16 (tiểu mục), Trắng áp sát P17. Đen kẹp.
- Dia. : kẹp sát một khoảng (N17) là gắt nhất. Đánh nhau ngay.
- Dia. : Trắng áp lên N16 (1), một trận loạn đả. Đến 9 chỉ là một khả năng.
- Dia. : kẹp hai khoảng thấp (M17) thong thả hơn. Có thể đi đơn giản: Trắng nhảy P14, Đen R13. Kẹp ba khoảng còn thong thả hơn nữa.
| Kẹp | Tính chất | Hợp khi |
|---|---|---|
| Một khoảng | Gắt, đánh nhau ngay | Mình mạnh ở xung quanh, tính toán tốt |
| Hai khoảng | Vừa phải | Hầu hết trường hợp |
| Ba khoảng | Thong thả, đối phương dễ xử lý | Kẹp đồng thời là nước mở hợp lý |
6. Có thế mạnh phía sau thì kẹp gắt (Dia. –)
Đen có thế mạnh ở trên (O16, Q15, R14, Q13). Trắng áp sát quân Q3 bằng R5. Kẹp là đúng, nhưng kẹp ở đâu?
- Dia. : gắt nhất, R7 (kẹp một khoảng). Thế phía trên mạnh nên Đen không ngại đánh nhau. R7 còn là nước mở từ thế. Mở càng xa (tính từ thế) thì thế càng được dùng hiệu quả.
- Dia. : tấn công có lời. Trắng áp Q7 (1), Đen kéo R8 (2), Trắng P5 (3), Đen O4 (4) tấn công tiếp. Trắng càng chạy thì vùng phía trên càng tự nhiên thành đất Đen. Nếu Trắng nhảy luôn P5 thì Đen vẫn O4.
- Dia. : quá hẹp, R9 (kẹp ba khoảng). Quá thong thả. Trắng dễ dàng sống ở góc (2 đến 6), mà nước mở R9 tính từ thế phía trên lại quá ngắn.
the wider an extension the better use it makes of thickness.
Otake, PDF tr. 16The three-space pincer is too leisurely: it gives White too much scope.
Otake, PDF tr. 167. AI hiện đại nói gì? (KataGo b18, luật Nhật, komi 6.5)
Đề bài (Trắng đi). "Đen dẫn" càng thấp thì càng tốt cho Trắng.
| Nước Trắng | Kiểu | Đen dẫn | Kém nước tốt nhất |
|---|---|---|---|
| E4 (AI chọn: tự củng cố góc) | – | −0.6 | 0 |
| D7 (f) | kẹp một khoảng cao | −0.6 | 0.0 |
| C9 (a) | kẹp ba khoảng, nước sách | −0.4 | 0.2 |
| C10 | chỉ là nước mở (Dia. ) | −0.4 | 0.2 |
| C7 (e), D8 (d) | kẹp một/hai khoảng | −0.4 | 0.2 |
| C8 (c), D9 (b) | kẹp hai/ba khoảng | −0.3 | 0.3 |
⇒ Mọi nước kẹp chênh nhau ≤ 0.3 điểm: ở bố cục, chọn kẹp nào cũng không lỗ nhiều. Lý do chọn (tấn công + làm nước mở) mới là điều cần học.
Dia. (Trắng đi): nối D14 (Đen dẫn −0.2) và nối chéo D13 (0.0) gần như ngang nhau. AI nhỉnh D14 0.2 điểm.
Dia. (Đen đi): "Đen dẫn" càng cao càng tốt.
| Nước Đen | Kiểu | Đen dẫn | Kém nước tốt nhất |
|---|---|---|---|
| P18 (AI chọn) | – | 11.6 | 0 |
| Q8 | hai khoảng cao | 11.4 | 0.2 |
| Q7 | một khoảng cao | 11.2 | 0.4 |
| R7 | một khoảng thấp (sách: gắt nhất) | 11.1 | 0.5 |
| R8 | hai khoảng thấp | 11.1 | 0.5 |
| Q9 | ba khoảng cao | 10.7 | 0.9 |
| R9 | ba khoảng thấp (sách: quá hẹp) | 10.3 | 1.3 |
⇒ AI đồng ý với sách: có thế mạnh phía trên thì kẹp gần (một–hai khoảng) tốt hơn. Kẹp ba khoảng R9 kém nhất, mất hơn 1 điểm.
8. Gắn với checklist và lỗi của mình
- Bước "nhóm địch yếu": một quân địch đơn độc sát vùng mình là mục tiêu kẹp. Chọn kẹp nào đồng thời mở rộng vùng mình.
- Ván 91105859, mình hay chạy theo đối phương. Kẹp là cách giành thế chủ động: mình chọn chiến trường.
- Có thế mạnh thì kẹp gần, đánh nhau. Yếu thì kẹp xa, hoặc không kẹp.
9. Tự kiểm tra
1. Vì sao C10 ở đề bài (Dia. ) không được gọi là kẹp?
Cách C5 bốn khoảng. Đen vẫn mở C8 lấy gốc thoải mái, không chịu áp lực gì. Đó chỉ là một nước mở.2. Tại sao C9/D9 (Dia. ) được Otake chọn hơn C7?
C9/D9 vừa kẹp C5 vừa là nước mở từ thế đóng góc D17–D15. C7 thì cách vùng trên quá xa, chỉ còn tác dụng tấn công.3. Ở Dia. , Trắng nối D14 hay nối chéo D13? Vì sao?
Theo sách là D13. Nối chéo vươn xa hơn, nên sau đó C9 vừa là định thức vừa là nước kẹp Đen C5. AI thấy hai nước gần ngang nhau (0.2 điểm), nhưng ý chọn định thức theo hoàn cảnh vẫn đúng.4. Đen có thế mạnh ở trên (Dia. ). Kẹp R7 hay R9?
R7. Thế mạnh cho phép đánh nhau, và R7 là nước mở xa hơn từ thế. R9 quá thong thả, Trắng dễ sống, nước mở từ thế lại quá ngắn. KataGo cũng chấm R9 kém nhất (mất 1.3 điểm so với nước tốt nhất).Bài tiếp: Nguyên tắc 4: Có sẵn kế hoạch đối phó xâm nhập (sách trang 26, PDF trang 17).